News

Initiatiefwetsvoorstel Wet inroepbevoegdheid ACM: reikwijdte van het overheidstoezicht op overnames mogelijk uitgebreid

Op 18 maart 2025 hebben Tweede Kamerleden Julian Boshoff (GroenLinks-PvdA) en Daniëlle Jansen (Nieuw Sociaal Contract) het initiatiefwetsvoorstel Wet inroepbevoegdheid ACM ingediend, dat een uitbreiding van de bevoegdheden van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) beoogt. Concreet wordt voorgesteld dat de ACM, indien de geldende omzetdrempels niet worden gehaald, toch de bevoegdheid krijgt om een concentratie in te roepen waarvan de ACM reden heeft om aan te nemen dat die concentratie de daadwerkelijke mededinging op de Nederlandse markt of een deel daarvan op significante wijze zou kunnen belemmeren.

In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt aangegeven dat de ACM van deze inroepbevoegdheid met name gebruik kan maken indien een onderneming op een lokale of regionale markt in korte tijd opeenvolgende overnames pleegt (“kralen rijgen”) of indien een dominante onderneming een nieuwe opkomende potentiële concurrent voor een uitzonderlijk hoog bedrag uit de markt haalt (“sluipmoordovername” of “killer acquisition”). Voorts krijgt de ACM in het initiatiefwetsvoorstel de mogelijkheid om in eigen beleidsregels uit te leggen wat er onder een concentratie die de daadwerkelijke mededinging op de Nederlandse markt of een deel daarvan op significante wijze zou kunnen belemmeren, wordt verstaan.   

Geen verassing
Dit initiatiefwetsvoorstel met als doel de reikwijdte van het concentratietoezicht uit te breiden, komt niet als een verassing. De bestuursvoorzitter van de ACM, Martijn Snoep, heeft hier al langer voor gepleit. In zijn blog “Kleine overnames, grote problemen” van 6 november 2023 stelt Snoep dat de huidige Mededingingswet tekortschiet in het aanpakken van overnames die onder de Europese en Nederlandse omzetdrempels blijven, maar desondanks de mededinging op de Nederlandse markt kunnen verstoren.  Als voorbeelden van het kralenrijgen noemt Snoep de recente overnames van dierenartsenpraktijken en huisartsenpraktijken en als voorbeelden van sluipmoordovernames noemt hij de overnames binnen de farmaceutische sector en in de digitale economie.

Daarnaast heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie in 2024 in de Illumina Grail-zaak geoordeeld dat artikel 22 van de Concentratieverordening 139/2004 niet door de Europese Commissie kan worden ingezet om overnames te beoordelen die weliswaar de handel tussen de lidstaten beïnvloeden, maar die onder de Europese en nationale omzetdrempels blijven.  Met deze uitspraak werd de aanvullende route voor toezicht op dit soort kleine overnames afgesloten. Naar aanleiding hiervan heeft de Europese Commissie de lidstaten opgeroepen om door middel van nationale wetgeving het kralen rijgen en sluipmoordovernames aan te pakken.

Vervolg
De internetconsultatie over dit initiatiefwetsvoorstel is onlangs afgesloten. De ontvangen reacties zijn in het algemeen vrij kritisch: meerdere respondenten wijzen erop dat het ontbreken van duidelijke beoordelingscriteria in de praktijk tot aanzienlijke rechtsonzekerheid voor ondernemingen zal leiden.

Nu is het aan de Raad van State om advies over het wetsvoorstel uit te brengen. In de daaropvolgende fase zullen de Tweede en vervolgens de Eerste Kamer zich over het wetsvoorstel buigen. Zolang het wetsvoorstel niet is aangenomen, blijft de bevoegdheid van de ACM beperkt tot het toetsen van overnames die de Nederlandse omzetdrempels overschrijden.

Liza Avetyan en Tim Schreuders